W reklamach i mediach społecznościowych NMN (mononukleotyd nikotynoamidowy – pochodna witaminy B3) jest przedstawiany jako suplement wspierający energię, witalność oraz procesy związane z długowiecznością. Jego popularność wynika ze zdolności do zwiększania poziomu NAD+, czyli związku kluczowego dla prawidłowego funkcjonowania komórek.  NAD+ bierze udział m.in. w naprawie DNA, produkcji energii oraz regulacji metabolizmu, a jego poziom obniża się wraz z wiekiem. Czy jednak substancja reklamowana jako suplement  długowieczności może wpływać również na komórki nowotworowe?

Odpowiedź na to pytanie stanowiły badania przeprowadzone w ramach projektu NCN Miniatura 8 pt. „Wpływ suplementacji mononukleotydem nikotynoamidowym (NMN) na proliferację komórek szpiczaka plazmocytowego w modelu in vitro” (DEC-2024/08/X/NZ3/01356).

Szpiczak plazmocytowy to nowotwór układu krwiotwórczego, który dotyka głównie osoby starsze. Choroba polega na niekontrolowanym namnażaniu się nowotworowo zmienionych komórek w szpiku kostnym. Pomimo dużego postępu w diagnostyce i leczeniu, szpiczak nadal pozostaje chorobą nieuleczalną, dlatego poszukiwanie nowych substancji zdolnych do wyeliminowania komórek nowotworowych lub zwiększenia skuteczności istniejących terapii stanowi ważne wyzwanie współczesnej medycyny.

Z uwagi na obecność na powierzchni komórek szpiczaka cząsteczki CD38 (jeden z celów terapii przeciwnowotworowej) o udowodnionej roli w regulacji metabolizmu NAD+, ocena działania suplementu NMN w hodowli tych właśnie komórek  wydawała się oczywistym wyborem.  Przeprowadzone badania wykazały, że NMN posiada zdolność eliminacji komórek szpiczaka poprzez hamowanie ich metabolizmu, tempa namnażania oraz nasilanie procesu programowanej śmierci komórek, tj. apoptozy. Co ciekawe, komórki szpiczaka w odpowiedzi na NMN zmniejszały liczbę cząsteczek CD38 na swojej powierzchni, co mogło być próbą obrony przed unicestwieniem przez badany suplement.

Na przykładzie badań nad NMN omówione zostaną kolejne kroki oceny potencjalnej substancji leczniczej w warunkach laboratoryjnych. Pokazane zostanie, w jaki sposób sprawdza się, czy dany związek wpływa na żywotność i podziały komórek nowotworowych, a w konsekwencji czy możliwe jest jego zastosowanie w terapii.

Podczas spotkania uczestnicy przekonają się, że czasem mała cząsteczka może poruszyć wielką mechanikę komórkowych zdarzeń oraz jak istotną rolę w drodze do opracowania suplementu diety odgrywają badania przedkliniczne. Jednocześnie dowiedzą się, że suplement nie jest lekiem, a wyniki badań w hodowlach komórkowych nie stanowią gotowej rekomendacji klinicznej.