Czy wygląd tabletki mówi nam, co znajduje się w jej wnętrzu? Podczas ćwiczenia uczestnicy poznają podstawowe etapy analizy chemicznej próbki farmaceutycznej: przygotowanie materiału do badań, oddzielenie substancji aktywnej od składników pomocniczych oraz identyfikację wybranych związków metodą chromatografii cienkowarstwowej TLC.

Uczestnicy zobaczą, że tabletka nie jest jednorodną „chemiczną całością”, lecz mieszaniną różnych składników. Część z nich odpowiada za działanie preparatu, a część pełni funkcje pomocnicze, na przykład nadaje odpowiedni kształt, trwałość lub ułatwia rozpad tabletki. Zadaniem uczestników będzie przygotowanie próbki tabletki do analizy, naniesienie jej na płytkę chromatograficzną, rozwinięcie chromatogramu, obserwacja plam pod lampą UV-Vis oraz porównanie wyniku z substancjami wzorcowymi.

Ćwiczenie pokazuje, jak ciekawość — proste pytanie „co znajduje się w próbce?” — staje się początkiem postępowania naukowego. Uczestnicy przejdą drogę od obserwacji tabletki do uzyskania wyniku analitycznego i przekonają się, że identyfikacja substancji wymaga odpowiedniej metody, kontroli warunków oraz porównania z wzorcem.

Celem projektu jest popularyzacja chemii analitycznej i pokazanie, w jaki sposób naukowcy przygotowują próbki oraz identyfikują substancje obecne w złożonych mieszaninach. Projekt ma rozbudzić ciekawość poznawczą uczestników i pokazać praktyczne znaczenie chromatografii w analizie farmaceutycznej, kontroli jakości oraz badaniach laboratoryjnych.

Przebieg ćwiczenia:
1. Krótkie wprowadzenie
2. Omówienie zasad bezpieczeństwa pracy w laboratorium.
3. Przygotowanie próbki: rozdrobnienie tabletki, rozpuszczenie wybranych składników w odpowiednim rozpuszczalniku, wymieszanie i ewentualne oddzielenie części nierozpuszczalnych.
4. Przygotowanie płytki TLC.
5. Naniesienie substancji wzorcowych oraz przygotowanej próbki tabletki.
6. Rozwinięcie chromatogramu w komorze chromatograficznej.
7. Zaznaczenie czoła rozpuszczalnika, wysuszenie płytki i obserwacja pod lampą UV-Vis.
8. Pomiar odległości przebytych przez plamy i obliczenie wartości Rf.
9. Porównanie wyniku próbki z wynikami substancji wzorcowych.
10. Wspólna interpretacja: która substancja mogła znajdować się w analizowanej próbce i na jakiej podstawie można to stwierdzić.

Uczestnik samodzielnie prześledzi drogę od tabletki do wyniku analitycznego. Zobaczy, że identyfikacja substancji wymaga przygotowania próbki, przeprowadzenia rozdziału chromatograficznego i porównania z materiałem odniesienia. Dzięki temu lepiej zrozumie, jak chemia analityczna pomaga odpowiadać na praktyczne pytania dotyczące składu produktów farmaceutycznych.