Zbrodnia sprzed tysiąca lat. Śledztwo w sprawie Pięciu Braci Męczenników

Rok 1003. W państwie Bolesława Chrobrego ginie pięciu członków niewielkiej wspólnoty. W tle pojawiają się srebro, niespełnione plany i napastnicy próbujący zatrzeć ślady. Co wydarzyło się tamtej nocy? Dlaczego właśnie ci ludzie stali się ofiarami? I jak to możliwe, że pamięć o nich przetrwała ponad tysiąc lat?

Zapraszamy na wykład z elementami historycznego śledztwa. Wyruszymy do Polski pierwszych Piastów, podążając za relacją Brunona z Kwerfurtu — autora, który znał bohaterów tej historii. Podstawą spotkania będzie jego „Żywot Pięciu Braci Męczenników” w redakcji i opracowaniu dr. Artura Lisa. Celem wykładu jest przybliżenie początków Polski i pokazanie, jak historyk odkrywa przeszłość na podstawie dawnych tekstów.

Poznamy włoskich mnichów Benedykta i Jana, słowiańskich braci Izaaka i Mateusza oraz kucharza Krystyna. Przyjrzymy się ich codzienności, nadziejom i planom misyjnym. Odkryjemy związki wspólnoty z Bolesławem Chrobrym i zastanowimy się, kogo można nazwać pierwszymi polskimi świętymi. Czy decyduje o tym pochodzenie, miejsce działalności, a może pamięć kolejnych pokoleń?

W centrum spotkania znajdzie się zagadka zbrodni. Krok po kroku prześledzimy opis napadu, poszukamy jego motywów i przyjrzymy się zachowaniu sprawców. Uczestnicy będą mogli wskazywać tropy, proponować wyjaśnienia i zadawać pytania. Wybrane fragmenty źródła poznamy w polskim tłumaczeniu, wspólnie sprawdzając, co rzeczywiście wynika z tekstu, a co pozostaje przypuszczeniem.

Czy średniowiecznemu autorowi należy wierzyć we wszystko? Zastanowimy się, skąd Bruno czerpał wiadomości i dlaczego spisał tę opowieść. Spróbujemy odróżnić opis wydarzeń od ich religijnej interpretacji. Zobaczymy, dlaczego historyk czasem musi powiedzieć „nie wiemy”, nawet gdy relacja wydaje się szczegółowa i przekonująca.

Udział w wykładzie pozwoli poznać ludzi żyjących u początków państwa polskiego oraz zrozumieć, dlaczego żywoty świętych są źródłami wiedzy także o codzienności i sprawowaniu władzy. Będzie okazją do ćwiczenia uważnego czytania, oceny wiarygodności informacji i uzasadniania własnych wniosków — umiejętności przydatnych również przy sprawdzaniu wiadomości w internecie.

Zapraszamy uczniów klas VII–VIII szkół podstawowych, młodzież szkół średnich, studentów i dorosłych. Nie jest wymagane wcześniejsze przygotowanie, znajomość łaciny ani specjalistyczna wiedza. Wszystkie potrzebne fragmenty zostaną przedstawione podczas wykładu; nie trzeba przynosić własnych materiałów. Wystarczy ciekawość! Czy po tysiącu lat można jeszcze odtworzyć przebieg zbrodni? Przyjdź i sprawdź, jakie ślady przetrwały w dawnym tekście.