Szczepienia ochronne należą do najskuteczniejszych i najbezpieczniejszych interwencji zdrowia publicznego. Globalne programy immunizacji od 1974 roku uratowały ponad 154 miliony istnień ludzkich, w większości dzieci poniżej 5. roku życia. Ich sukces sprawił, że wiele chorób zakaźnych zniknęło z codziennego doświadczenia społecznego, co sprzyja lekceważeniu ryzyka zachorowania
i narastaniu nieufności wobec szczepień. Tymczasem patogeny nie zniknęły: odra, krztusiec, gruźlica czy polio pokazują, że spadek wyszczepialności może szybko przywrócić zagrożenia uznawane za historyczne.

Prezentacja omawia szczepienia jako efekt długiej drogi od bezradności wobec epidemii do medycyny opartej na dowodach. Przed erą wakcynologii społeczeństwa mierzyły się z ospą prawdziwą, odrą, dyfterytem, krztuścem i polio, dysponując jedynie izolacją, ucieczką lub nieskutecznymi praktykami. Przełomem była obserwacja Edwarda Jennera z 1796 roku, rozwinięta później przez Louisa Pasteura i współczesną immunologię. Szczepionka nie leczy choroby, lecz uczy układ odpornościowy rozpoznawania zagrożenia, zanim dojdzie do zakażenia. Mechanizm ten opiera się na prezentacji antygenu, aktywacji odporności wrodzonej i swoistej, produkcji przeciwciał oraz tworzeniu długowiecznych komórek pamięci.

Omówione zostaną główne typy szczepionek: żywe atenuowane, inaktywowane, podjednostkowe, rekombinowane, koniugowane, mRNA i wektorowe. Szczególne znaczenie ma wyjaśnienie, że nowoczesne technologie nie „przeciążają” odporności ani nie modyfikują genomu, lecz wykorzystują naturalne mechanizmy odpowiedzi immunologicznej. Proces dopuszczania szczepionek do użycia obejmuje badania przedkliniczne, trzy fazy badań klinicznych, ocenę niezależnych agencji regulacyjnych, kontrolę każdej serii oraz nadzór porejestracyjny.

Prelekcja podkreśla także bilans korzyści i ryzyka. Większość niepożądanych odczynów poszczepiennych ma charakter łagodny i przemijający, natomiast ryzyko naturalnego zachorowania obejmuje hospitalizację, trwałe powikłania, niepełnosprawność lub zgon. Utrzymanie odporności zbiorowiskowej chroni nie tylko osoby zaszczepione, ale również noworodki, pacjentów onkologicznych, osoby z ciężkimi niedoborami odporności i tych, którzy z przyczyn medycznych nie mogą zostać zaszczepieni. Odmowa szczepień nie jest więc wyłącznie decyzją indywidualną, ponieważ wpływa na bezpieczeństwo całej wspólnoty.

Wnioskiem prelekcji  jest stwierdzenie, że pytanie „szczepić czy nie szczepić?” nie powinno być rozstrzygane na podstawie lęku, mitów lub przekazów internetowych, lecz w oparciu o dane naukowe, epidemiologię i odpowiedzialność społeczną. Współczesne szczepienia są jednym z największych osiągnięć medycyny prewencyjnej: ograniczają cierpienie, zgony i koszty leczenia, a zarazem stanowią praktyczny wyraz solidarności z osobami najbardziej narażonymi.