Rak szyjki macicy pozostaje trzecim najczęściej występującym złośliwym nowotworem u kobiet na świecie, z przeszło pół milionem rozpoznawanych nowych przypadków i ponad 250 tys. zgonów rocznie. Od stu lat znane są metody wczesnego wykrywania tego schorzenia. Pionierami byli lekarze, Amerykanin grackiego pochodzenia Jeorjos Papanikolau oraz Rumun Aurel Babes. Od lat osiemdziesiątych ubiegłego stulecia zachorowanie na raka szyjki macicy wiązane jest z zakażeniem wirusem brodawczaka ludzkiego (Human Pappilloma Virus, HPV), a od niespełna dwudziestu na rynku medycznym dostępna jest szczepionka przeciwko dwóm najczęściej spotykanym typom wirusa 16 i 18. Współcześnie wyzwaniem jest opracowanie takich procedur postępowania przesiewowej populacyjnej profilaktyki tego schorzenia, by znacznie zmniejszyć jego zachorowalność i śmiertelność. Do niedawna w Polsce zespół ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników w najnowszym algorytmie postępowania w badaniu przesiewowym w kierunku raka szyjki macicy zalecał zastępowanie tradycyjnej cytologii – tzw. szkiełkowej – dużo dokładniejszą cytologią płynną. W 2025 roku Ministerstwo Zdrowia wprowadziło możliwość, jako pierwszego przesiewowego postępowania, badanie obecności genomu wirusa w wymazie z szyjki macicy. To zmiana na skalę XXI wieku.