Czy stara fotografia może opowiedzieć historię rodziny? Co można wyczytać z odręcznie napisanego listu? Jakie informacje kryją dawne dokumenty? Podczas wydarzenia „Archiwum tajemnic” uczestnicy wcielą się w rolę młodych badaczy przeszłości i przekonają się, jak historycy oraz muzealnicy odtwarzają dzieje ludzi i miejsc na podstawie zachowanych materiałów archiwalnych.

Na stoisku zostaną przygotowane kopie archiwalnych materiałów ze zbiorów Muzeum Zamoyskich w Kozłówce: dawnych fotografii, listów, artykułów prasowych, dokumentów urzędowych oraz innych pamiątek związanych z historią pałacu i jego mieszkańców. Zadaniem uczestników będzie analiza tych źródeł i połączenie ich z odpowiednimi osobami lub wydarzeniami. Kto mógł napisać list – właściciel pałacu, gość czy może służący? Do kogo należała fotografia? Jakie wydarzenie opisuje fragment artykułu? Każda wskazówka będzie miała znaczenie, a rozwiązanie zagadki wymagać będzie spostrzegawczości, logicznego myślenia i umiejętności wyciągania wniosków.

Uczestnicy będą pracować podobnie jak prawdziwi badacze. Przyglądając się dokumentom, spróbują odczytać ukryte w nich informacje, zwracając uwagę na szczegóły, takie jak daty, podpisy, pieczęcie, elementy stroju widoczne na fotografiach czy sposób formułowania tekstu. Dzięki temu przekonają się, że historia nie składa się wyłącznie z dat i wydarzeń znanych z podręczników, ale także z codziennych śladów pozostawionych przez ludzi żyjących przed nami. Każdy dokument stanie się fragmentem większej opowieści, którą uczestnicy będą stopniowo odkrywać i rekonstruować.

W trakcie zabawy będzie można również dowiedzieć się, jak powstają muzealne wystawy i dlaczego archiwa są tak ważne dla zachowania dziedzictwa kulturowego. Prowadzący pokażą, w jaki sposób dokumenty są przechowywane, zabezpieczane i opracowywane, aby mogły służyć kolejnym pokoleniom badaczy. Uczestnicy przekonają się, że nawet niewielka notatka, wycinek prasowy czy fotografia mogą pomóc w rozwiązaniu historycznej zagadki.

Uczestnicy dowiedzą się, czym są źródła historyczne i dlaczego stanowią podstawę badań nad przeszłością. Poznają również metody pracy historyków, archiwistów i muzealników, którzy na co dzień analizują dokumenty, fotografie i pamiątki, aby odkrywać nieznane fakty oraz lepiej rozumieć życie dawnych mieszkańców pałaców, dworów i miast. W praktyczny sposób przekonają się, że nawet pozornie zwyczajny dokument może dostarczyć cennych informacji o minionych czasach.